21 października 2017 r.

21 października 2017 r.

Pod naszym patronatem m.in. 

Pod naszym patronatem m.in. 

Bogaty zbiór e-książek

Bogaty zbiór e-książek

Książka w prezencie

Książka w prezencie

Współpraca

Współpraca

Duch ula

„Pszczoły to dusza, dusza lata, to zegar znaczący okres dosytu i bujności życia, to skrzydło unoszących się woni, to samoświadomość promieni słońca, to pobrzęk jaźni ogarniającej świat.(…) Temu, kto je zna i kocha, lato bez pszczół wyda się smutne i tak niepełne, jak gdyby nie wydało na świat ani ptaków, ani kwiatów.”

Kogo, lub czego słucha pszczela królowa? Czyje rozkazy spełnia? Po czym można poznać wiek pszczoły? Jak i kiedy pszczoły obchodzą święto miodu? Czy możemy uznać istnienie niemal równie wysokiej, jednak jakże różnej od ludzkiej, inteligencji skrzydlatego ludu? Kiedy i dlaczego pszczoły opuszczają swoje rodzinne miasto w poszukiwaniu nowej ojczyzny? Czego musi się wyrzec pszczoła by osiągnąć dobrobyt i bezpieczeństwo?

Traktat „Życie pszczół” Maurice’a Maeterlincka daje nam sposobność „spędzenia” roku w pszczelim ulu, w którym przy dźwiękach charakterystycznej muzyki buzuje rozwibrowane życie. Zapętlone powstaje, rozwija się, mnoży i dzieli. Przekraczając bramy republiki zamieszkałej przez „dziewice zbierające nektar”, mijamy waleczne amazonki stojące na jej straży. Z zaciekawieniem obserwujemy społeczność, zaglądamy do „dzielnicy królewskiej”. Podziwiamy doskonałą konstrukcję owadziego zamku, niezmienną od tysięcy lat, powstałą z niezwykłą, matematyczną wręcz precyzją, która swą regularnością przypomina futurystyczną metropolię. Niepomiernie zadziwia nas powstała geometria kierowana genialną logiką tajemniczego, nieco szalonego pszczelego architekta  a zastosowana przez niezawodne skrzydlate rzeźbiarki – inżynierki. Rozwiązanie to stało się także inspiracją dla człowieka. Dopiero całkiem niedawno, w 1999 roku, dr Thomas Hales udowodnił, że doskonałość plastra miodu – nazywanego arcydziełem architektury- pozwala stworzyć idealnie lekką i mocną konstrukcję. Wykorzystuje ona przestrzeń przy maksymalnej oszczędności materiału (tzw. hipoteza plastra miodu). Dzisiejsi naukowcy masowo kopiują jego strukturę, heksagonalne kształty pojawiły się także w naszych domach wykorzystywane przez projektantów wnętrz.

Cudownie jest uciec od pędu codzienności, wszechobecnego niedbalstwa językowego w lekturę „Życia pszczół”. Poetyckość i płynność języka Maurice’a Maeterlincka to bardzo rzadka umiejętność.  Dogłębna obserwacja, niebywała wyobraźnia, a przede wszystkim ogromny szacunek, troska wraz z chęcią zrozumienia cudów przyrody są olbrzymią siłą tej książki. Nie można pominąć pięknych rycin i ilustracji, które są doskonałym uzupełnieniem tej niezwykłej książki. Nie mniej istotnym jest fakt, że wiedza zdobyta przez Maeterlincka ponad 100 lat temu nic a nic nie straciła na świeżości. Wciąż jest aktualna, potwierdzona przez współczesnych entomologów. W książce znajdziemy naukowe komentarze dr. J. Glapana, które niemal w całości pokrywają się z poglądami autora.    

 Obie pozycje Maurice’a Maeterlincka, zarówno „Życie pszczół” jak i „Inteligencja kwiatów”, przypominają mroczne, pełne grozy baśnie Braci Grimm, w których barwne obrazy i wizje przeplatają się z okrucieństwem, zazdrością, cierpieniem i bolesną śmiercią. „Życie…” w woskowym pałacu to nie bajka, a szokujące cuda przyrodnicze zaskakują czytelnika nie mniej niż najbardziej niezwykła baśń wymyślona przez człowieka.

Pszczoły towarzyszą człowiekowi od tysięcy lat, w wielu kulturach utożsamiano je z boginiami symbolizującymi bogactwo urodzaju. Miód był i wciąż jest symbolem bogactwa i dobrobytu. Od pszczół zależy jednak znacznie więcej niż myślimy. Badania potwierdzają, że  1/3 żywności powstaje dzięki zapylaniu roślin przez te niesamowite istoty. Jednak w ostatnich latach dostrzegamy niepokojące zjawisko: pszczoły masowo wymierają. Temat ten jest na tyle poważny, że oprócz źródeł naukowych, co rusz pojawia się w literaturze popularnej, prasie itp. Wiele książek jak choćby „”Historia pszczół” Mai Lunde traktuje o „mitycznych córach Arysteusza”. Pszczoły stały się także bohaterkami odcinka „Black mirror”, jednego z kultowych seriali ostatnich lat.

Badania wskazują, że kolonie pszczoły miodnej są najbardziej narażone na wymarcie. W Chinach (powiat Hanyuan) zniknęło blisko 100% populacji, w Ameryce Północnej 1/3. W Europie zjawisko nasila się od kilku lat, a naukowcy wraz z organizacjami ekologicznymi biją na alarm przedstawiając wizję globalnej ekologicznej katastrofy, która  nastąpi po wyginięciu wszystkich pszczół.

Maurice Maeterlinck po raz kolejny uświadamia nam, że wszelkie dylematy i trudności, które  z zaciekawieniem obserwujemy w świecie pozornie tak odrębnym od naszego, równie mocno dotyczą nas samych. W ludzkim ciele także działają podobne mechanizmy. Duch natury -podobnie jak „duch ula”- włada naszym sercem, żołądkiem, podświadomością. W tym sensie nie różnimy się od organizmów zwierząt pierwotnych, roślin, nawet minerałów. Okazuje się, że także w sferze świadomych funkcji człowieka działa jakaś niedostrzegalna ingerencja. Bo przecież każdy z nas doświadczył nie raz działania podświadomych sił, sprzecznych z rozumem. „Życie pszczół” to wyborna lektura nie tylko dla entomologów i wielbicieli owadów. „Przez pszczoły dochodzimy do zrozumienia szczęśliwych chwil, jakie daje nam przyroda.” To traktat filozoficzny sprzed 116 lat o mądrości i różnorodności przyrody, ogromna dawka wiedzy podana w fascynujący, bardzo malowniczy sposób.  Wydanie książki jest piękne, wręcz kolekcjonerskie, delektujemy się nią, wzruszamy od okładki poprzez każdą kolejną stronę. Polecam!

Ewa Ciereszko

Maurice Maeterlinck, Życie pszczół (oryginalny tytuł: La vie des abeilles), Wydawnictwo MG, 2017
przekład: Franciszek Mirandola, konsultacje naukowe i posłowie: dr Jakub Glapan, opracowanie redakcyjne: Monika Czechowska, projekt okładki, opracowanie graficzne: Zuzanna Malinowska, stron: 480

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>