Wkrótce….

Wkrótce….

Pod naszym patronatem m.in. 

Pod naszym patronatem m.in. 

Książka w prezencie

Książka w prezencie

WSPÓŁPRACA

WSPÓŁPRACA

LABORATORIUM DR. MOSESA

Mamy tylko jedno rozwiązanie: zburzyć wszystkie rudery, postawić nowe, wyższe budynki, zabierające mniej miejsca. Potem wszystkich wrzucić do środka.

Robert Moses

Idealista i ekscentryk, bezwzględny autokrata o żelaznej pięści. Głuchy na wszelką krytykę fanatyczny nadzorca opętańczo zaślepiony własną wizją. Tytan pracy, despotyczny jednowładca nie znoszący sprzeciwu. Przebiegły manipulator i charyzmatyczny marketingowiec. Wizjoner, wszechwładny twórca i niszczyciel, samozwańczy diagnostyk, hegemon władający nowojorską metropolią nieprzerwanie przez kilka dziesięcioleci. Genialny szaleniec, wielbiony i nienawidzony. Kreator współczesnego Nowego Jorku, wyznawca Le Corbusiera. Twórca plaż, mostów, budynków, inicjator i pomysłodawca wielopasmowych autostrad nieposiadający prawa jazdy. Władca absolutny piastujący kilkanaście stanowisk kierowniczych jednocześnie. Zamożny mieszczanin ze skazą w postaci „złego” rodowodu, rasista pogardzający ubogimi. Wszechpotężny „car parków miejskich” z ideą stworzenia modelowego miasta, skrojonego perfekcyjnie niczym architektoniczna makieta.

Głównym bohaterem biograficznego komiksu Pierre’a Christina i Oliviera Baleza jest tytułowy „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku”. Ale nie jedynym. Drugim jest nie mniej charyzmatyczna antagonistka Mosesa, pionierka ruchów miejskich, która pół wieku temu nauczyła świat myśleć o mieście. Autorka lektury obowiązkowej wszystkich urbanistów i architektów pt. „Śmierć i życie wielkich miast Ameryki”, uznawanej za Biblię Miejskich Aktywistów. Jane Jacobs – nieco żartobliwie nazywana „babcią hipsterów”, czujne „oko ulicy”, dziennikarka i obywatelka NYC, która odczuła bezpośrednie skutki arogancji i lekceważenia miejskich włodarzy, planistów i deweloperów. Zwolenniczka idei miasta przyjaznego, oglądanego z ludzkiej perspektywy.

W pierwszym rozdziale powieści graficznej poznajemy swoiste cechy i kluczowe momenty życia młodego Roberta: silny charakter, determinację, ambicję, niezależność i odrębność. Dostrzegamy uczelniany antysemityzm ryglujący klubowe drzwi przed znakomitym sportowcem Robertem Mosesem. Mimo doskonałych wyników, skazany na szkolną i towarzyską banicję, Moses buntuje się i zmienia uczelnię. Po obronie doktoratu idealista Moses, zwolennik reform, przeciwnik nadmiernej biurokracji i korupcji, przez kilka lat pracuje bez wynagrodzenia. Zajmuje się reformą administracyjną, a spacerując ulicami z głową pełną pomysłów, śni o zupełnie nowej metropolii. Tuż po I wojnie światowej poznaje „Panią M.”, dzięki której jego kariera wreszcie nabiera tempa, a on z czasem staje się tytułowym „ukrytym władcą Nowego Jorku”- tym, który zmienił oblicze wszystkich amerykańskich miast, zyskując jednocześnie miano najbardziej kontrowersyjnego urbanisty w historii Stanów Zjednoczonych. Władcą otoczonym własną armią, panującym ponad 4 dekady, współpracującym kolejno z 5 burmistrzami, 6 gubernatorami i 7 prezydentami. Jednak to nie wielki urbanista Robert Moses, po latach nazywany „mistrzem katastrofy”, a prowincjonalna publicystka, krytyczka architektury bez wykształcenia – dyskredytowana ze względu na płeć, lekceważona i marginalizowana w męskim świecie architektów i urbanistów – stała się najbardziej wpływową osobą w historii urbanistyki XX wieku. To ona zrewolucjonizowała myślenie o mieście i bezpośrednio przyczyniła się do kresu urbanistycznej monarchii absolutnej.

Polska wersja kultowej książki Jane Jacobs, będąca atakiem na powszechnie obowiązujące metody planowania i przebudowy współczesnych miast, pojawiła się 6 lat temu także dzięki wydawnictwu Centrum Architektury. Choć z blisko pięćdziesięcioletnim opóźnieniem, z jej wydaniem udało się wstrzelić w idealny czas ogólnego rozczarowania wszechobecnym nadmiarem betonu i moment tworzenia się oddolnych ruchów miejskich. Dwa lata temu podczas Westivalu Sztuki Architektury, flagowego wydarzenia organizowanego przez szczeciński Oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich, ogromnym zainteresowaniem cieszył się film „Obywatelka Jane. Walka o miasto” (ang. Citizen Jane: Battle for the City), który może być doskonałym uzupełnieniem lektury tego znakomitego komiksu.

Polska wersja opowieści biograficznej „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku” wydana przez Centrum Architektury, to wspólne dzieło duetu Pierre’a Christina; jednego z najpopularniejszych francuskich scenarzystów komiksowych, współtwórcy kultowych powieści graficznych o tematyce polityczno-społecznej, historycznej, biograficznej, czy science-fiction; oraz Oliviera Baleza, znakomitego artysty rysownika na stałe współpracującego z tuzami francuskiego komiksu, ilustratora ponad 50 książek, kilkudziesięciu magazynów i dzienników. Już okładka, w kolorystyce i charakterystycznym stylu nawiązującym do filmowych plakatów z lat 50., 60. wabi zachęcając do lektury, a obcowanie z każdą kolejną stroną to prawdziwa przyjemność i uczta wizualna. Prócz postaci tytułowego bohatera i jego oponentki, autorzy postanowili przywołać architektoniczne ikony nierozerwalnie kojarzone z kosmopolitycznym Nowym Jorkiem. To smakowity kąsek zarówno dla amatorów komiksu, pasjonatów architektury oraz wszystkich tych, którym nie jest obojętny los współczesnych miast.

Ewa Ciereszko

Tytuł: Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku – komiks
(tytuł oryginału: Robert Moses – Le Maître caché de New York,
wydawca oryginału: Éditions Glénat)
Scenariusz: Pierre Christin
Rysunki: Olivier Balez
Przekład: Tomasz Swoboda
Redakcja: Agnieszka Rasmus-Zgorzelska Korekta: Urszula Drabińska
Opracowanie graficzne wersji polskiej: Peter Łyczkowski
Redaktor prowadząca: Agnieszka Rasmus-Zgorzelska
Stron: 100
Wydawnictwo: Centrum Architektury, wyd. I, Warszawa 2020

 

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>