Wkrótce….

Wkrótce….

Pod naszym patronatem m.in. 

Pod naszym patronatem m.in. 

Książka w prezencie

Książka w prezencie

WSPÓŁPRACA

WSPÓŁPRACA

Natura kontra kultura?

Jesteśmy dziś świadkami (i uczestnikami) przemian myślenia w wielu dziedzinach nauki. Bez wątpienia, do najbardziej pasjonujących zwrotów w myśleniu należy zmiana postrzegania relacji między ludźmi a zwierzętami. Coraz bardziej nauka zaciera tę „odwieczną” nieprzekraczalną granicę dzielącą świat człowieka (kultura) i świat zwierząt (natura). Przy okazji zmienia się sama definicja kultury, która przestaje być pojęciem związanym z definicji z działalnością człowieka. I o tym między innymi jest ta książka.
Zacznijmy cytatem: „Kultura to wiedza i umiejętności, które przenoszą się z jednostki na jednostkę i z pokolenia na pokolenie. Jest przekazywana s p o ł e c z n i e.” No właśnie, skoro zwierzęta mają pewną nieinstynktowną wiedzę i umiejętności i żyją – przynajmniej niektóre – w grupach, mają swoją niepowtarzalną kulturę. A właściwie kultury, każda grupa bowiem, zarówno zwierzęta, jak i ludzie, tworzy swą własną kulturę. Swoją tezę Safina ilustruje kroniką życia kilku rodzin wielorybów. Każda z nich posiada pewien charakterystyczny zespół zachowań, przekazywanych młodszym osobnikom przez starsze, a nieznanych w innych grupach. Co więcej, każda używa własnego – spośród znanych osiemdziesięciu – kodu porozumiewania się. Ten rozdział książki kończy autor hipotezą o wpływie kultury na powstawanie nowych gatunków.
Ale to nie jedyna taka rewolucyjna teza postawiona w „Dzikości”. W drugiej części, na przykładzie papug, Safija rozważa piękno w przyrodzie. Czy tylko człowiek jest jego świadomy? Tylko on widzi tę feerię barw i tylko on się nią zachwyca? Łatwo się domyślić jaka jest odpowiedź udzielona przez Safiję. Niech jej streszczeniem będzie jego heretyckie zdanie: ewolucja to przetrwanie najpiękniejszych.
Część ostatnia poświęcona jest naszym najbliższym krewnym, szympansom. Warto je obserwować, ponieważ ich życie przypomina nasze, można więc wyciągnąć interesujące wnioski. Ot choćby z tego cytatu: „Praktycznie wszystkie problemy, jakie stwarzają sobie szympansy, spowodowane są męską agresją napędzaną obsesją na punkcie męskiego statusu”. Czyż nie dotyczy to także naszego gatunku?

Andrzej Banasiak

Carl Safina, Dzikość, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2021

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>