Wkrótce….

Wkrótce….

Pod naszym patronatem m.in. 

Pod naszym patronatem m.in. 

Książka w prezencie

Książka w prezencie

WSPÓŁPRACA

WSPÓŁPRACA

Szczerość sztuki, słowa, życia

Maria Jarema, urodzona w 1908 r. malarka i rzeźbiarka, scenografka, projektantka kostiumów i aktorka – urodzona artystka miała „(…) w całym tego słowa tragicznym znaczeniu, z narzuconym już z góry, bez możliwości odwrotu, ciężarem życia spełniającego się wysiłkiem tworzenia (…), tę zdolność, która w sposób zasadniczy cechuje każdego wielkiego artystę (…), myśleć kategoriami abstrakcji”.
Mimo, iż jak sama deklarowała język nie był jej ulubioną formą wyrazu, w zapiskach i wypowiedziach zebranych w przez Agnieszkę Daukszę w książce „Maria Jarema. Wymyślić sztukę na nowo” poznajemy nie tylko ambitną i nie dającą się zaszufladkować artystkę, ale i działaczkę zaangażowaną w poprawę jakości życia kobiet, upowszechnienie sztuki wśród społeczeństwa oraz zachowanie artystycznej niezależności.

Już w latach 30-tych XX w. Maria, zwana Jaremianką aktywnie wypowiadała się w obronie praw kobiet, żądając równego dostępu do pracy i płacy oraz pełni praw reprodukcyjnych. Po II wojnie światowej w pełni świadoma potrzeby inspiracji i konfrontacji ze sztuką państw ościennych, odważnie wskazywała na ograniczenia narzucane przez socrealizm. Skutkiem tej podstawy była izolacja i brak możliwości wystawiania prac, przez lata nie udzielała się w życiu artystycznym, intensywnie tworząc w domowej izolacji. Po odwilży drugiej połowy lat 50-tych XX wieku ponownie doceniona, wielokrotnie wystawiała swoje prace, wtedy też po raz ostatni odwiedziła Paryż, miasto-inspirację wyznaczające główne kierunki sztuki nowoczesnej. Jej sztuka nigdy nie została zaszufladkowana do żadnej ze stworzonych kategorii, zawsze wymykająca się krytykom i osądom.

Moja przygoda i fascynacja postacią Marii Jaremy rozpoczęła się od znajomości z Kornelem Filipowiczem (mężem Marii), z którym to z kolei znajomość rozpoczęła się od Wisławy Szymborskiej. Jest to o tyle smutne, że artyści ważni i cenni znikają pod warstwami czasu i kolejnych wydarzeń, a ich odkrycie zwykłemu odbiorcy szeroko pojętej sztuki zdarza się przez przypadek.
Maria Jarema jest jedną z wielu ważnych w historii naszego kraju kobiet, które realizując swoje powołanie potrafiły dostrzec jego wagę w kontekście społecznym. Warto poznać Jaremiankę, niepokorną artystkę i empatyczną aktywistkę społeczną, teoretyczkę sztuki i bojowniczkę o zbliżenie abstrakcji i społeczeństwa.

Książka „Maria Jarema …” składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, to teksty własne artystki wraz z reprodukcjami jej prac poprzedzone wstępem Agnieszki Daukszy (autorki wydanej w 2019 r. biografii Marii Jaremy „Jaremianka”), druga zaś to zbiór esejów opisujących życie, zaangażowanie społeczne i sztukę Marii Jaremy.
Zachęcam do poznania tej wciąż mało znanej artystki, jej filozofii życia i poruszającej do dziś sztuki. „Maria Jarema. Wymyślić sztukę na nowo” pod redakcją Agnieszki Daukszy to świetna ku temu okazja.

Ewa Buszac-Piątkowska

„Maria Jarema. Wymyślić sztukę na nowo” pod redakcją Agnieszki Daukszy, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2021.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>