SOBOTA – 9 września 2023

SOBOTA – 9 września 2023

Pod naszym patronatem m.in. 

Pod naszym patronatem m.in. 

Książka w prezencie

Książka w prezencie

WSPÓŁPRACA

WSPÓŁPRACA

Ulec perswazji?

Pierwsze, co muszę powiedzieć i co stwierdzam po przeczytaniu każdej powieści Jane Austen, to niezwykle dobrze dobrany tytuł. Można odnieść wrażenie, że autorka nadała swojemu dziełu taką nazwę nie tylko dlatego, że w idealnie subtelny sposób oddaje fabułę książki, ale dlatego, że samo słowo „perswazje” zostało tam odmienione przez wszystkie przypadki i użyte w każdym kontekście. Nie uważam tego za rzecz złą, wręcz przeciwnie, częste powtórzenia wyrazów, jakie znajdowałam na stronach książek Austin nadają im luźnej, przyjemnej atmosfery, która sprawia, że bardziej czuję się jakbym słuchała opowiadania dobrej znajomej, niż czytała powieść obyczajową sprzed 200 lat.

Akcja rozgrywa się wokół Anny Elliot, „środkowej” córki barona sir Waltera Elliota. W przeciwieństwie do swego ojca i sióstr bohaterka wykazuje się wyjątkową samoświadomością, indywidualizmem, inteligencją emocjonalną oraz wspaniałym i przenikliwym rozumem. Jedyną dręczącą ją sprawą (oprócz powolnego popadania rodziny w biedę spowodowanego brakiem roztropności ojca i starszej siostry) są zaręczyny z jej ukochanym, kapitanem Fryderykiem Wentworthem, do których zerwania została umyślnie namówiona przez swoją najlepszą przyjaciółkę i jednocześnie doradczynię zastępującą matkę po jej śmierci. Powodem tego była sytuacja majątkowa młodego mężczyzny, nieodpowiednia dla córki barona. Po ośmiu latach, kiedy los znów zbliża ich ku sobie, kapitan jest już człowiekiem majętnym, starającym się zapomnieć o dawnej miłości, poszukując żony o „silnym charakterze i niezłomnej woli”. Wspomina też, że gardzi tymi paniami, które „dają sobą powodować i wyperswadować to, co uważają za słuszne” (czyżby aluzja do panny Elliot?), Anna zaś po nabraniu dojrzałości odpowiedniej dla wieku 27 lat, zdaje sobie sprawę z młodzieńczych błędów, których niezmiernie żałuje. Mimo że uważa swoją decyzję podporządkowania się propozycjom przyjaciółki za słuszną, jej uczucie do Fryderyka nigdy nie wygasło i ma cichą nadzieję, że on je również podziela. A może kiedyś zapragnie zrozumieć jej pogląd na całą sytuację?

Na tle czarującego wątku romantycznego pisarka namalowała wiarygodny obraz XIX-wiecznej szlachty angielskiej i jej zwyczajów, jak i dokonała wybitnej analizy psychologicznej wszystkich bohaterów. Można by powiedzieć, że każdą postać, czy to główną, czy poboczną, widzimy w „3D”, co, szczerze mówiąc, rzadko kiedy spotyka się we współczesnej literaturze. Nawet te najczarniejsze charaktery są wielowymiarowe – prezentacja zarówno dobrych, jak i złych cech nadaje im „głębi” i sprawia, że ma się wrażenie czytania opowieści o prawdziwych ludziach, a nie postaciach fikcyjnych, zmyślonych. Taka kreacja bohaterów jest bardzo charakterystyczną cechą wszystkich powieści Jane Austen.

Książka sama się podsumowuje wypowiedzią głównej bohaterki, w tym kontekście komentującej wywody kapitana Wentwortha o jego idealnej kandydatce na żonę i poglądzie na kobiety o charakterze czasowo uległym: „Trudno przecież, aby nie pojął, że osoba ulegająca perswazjom może być niekiedy równie odpowiednim materiałem na szczęśliwego człowieka, jak osoba nieustępliwa”. Uważam, że to właśnie ta myśl przyświecała całemu utworowi i jest równie adekwatna na początku wieku XIX co XXI. Pokazuje ponadczasowość autorki i trafność jej osądów psychologicznych. Z czystym sumieniem mogę polecić „Perswazje” nie tylko miłośnikom powieści obyczajowych i romansów historycznych, ale również miłośnikom głębokiej analizy ludzkiego charakteru.

Weronika Kaczmarek, V LO im. Adama Asnyka w Szczecinie

Jane Austen, Perswazje, przekład: Anna Przedpełska-Trzeciakowska, Wydawnictwo Mg, 2022


Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>